O ΠΟΥ προσπαθεί να σπάσει τις πατέντες στα εμβόλια των φαρμακευτικών

By 22/10/2021

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προσέλαβε τη Νοτιοαφρικανική εταιρεία Afrigen Biologics and Vaccines, για να επιχειρήσει να δημιουργήσει ένα εμβόλιο κατά της CoViD-19 που θα είναι όσο πιο κοντά γίνεται με το mRNA εμβόλιο της Moderna.

Η άρνηση των φαρμακευτικών εταιρειών να άρουν τις πατέντες τους για τα εμβόλια κατά της CoViD-19, οδήγησε τον ΠΟΥ στο μεγαλεπήβολο αυτό σχέδιο, συνολικής αξίας 100 εκατ. δολαρίων, για την «αντιγραφή» του εμβολίου.

Σύμφωνα με τον Μάρτιν Φρίντε, επικεφαλής του σχετικού σχεδίου στον ΠΟΥ, το εμβόλιο της Moderna επιλέχθηκε για αναπαραγωγή αφενός διότι η τεχνολογία mRNA που χρησιμοποιεί είναι εξαιρετικά αποτελεσματική κατά της CoViD-19 και ενέχει μεγάλες ελπίδες για την αντιμετώπιση άλλων ασθενειών στο μέλλον, όπως η ελονοσία και η φυματίωση. Αφετέρου διότι η Moderna έχει δηλώσει πως «δεν θα επιβάλει την πνευματική της ιδιοκτησία κατά τη διάρκεια της πανδημίας». Αυτό σημαίνει πως ένας κατασκευαστής που θα παρασκευάσει ένα εμβόλιο παρόμοιο με αυτό της Moderna, πιθανότατα δεν θα μηνυθεί από την εταιρεία, όσο διαρκεί η πανδημία.

Το εμβόλιο της Moderna επιλέχθηκε επίσης διότι υπάρχουν περισσότερες διαθέσιμες πληροφορίες για τη σύνθεσή του, από ό,τι για το έτερο mRNA εμβόλιο της Pfizer, ενώ και η πατέντα του είναι πιο περιεκτική, αν και όχι πλήρως. «Είναι πολύ προσεκτικά κι έξυπνα γραμμένη για να μην αποκαλύπτει τα πάντα», είπε ο διευθύνων σύμβουλος της Afrigen, Πέτρο Τρεμπλάνς.

Έτσι, ενώ η Afrigen γνωρίζει τα περισσότερα συστατικά και τον εξοπλισμό που απαιτείται, «δεν γνωρίζουμε τις ακριβείς συγκεντρώσεις. Και δεν γνωρίζουμε μερικούς από τους χρόνους ανάμειξης – μερικές από τις συνθήκες ανάμειξης και μορφοποίησης», συμπλήρωσε ο Τρεμπλάνς.

Το σχέδιο του ΠΟΥ είναι να γίνει η Afrigen «κέντρο εκπαίδευσης». «Το ονομάζουμε “κόμβο μεταφοράς τεχνολογίας”», είπε ο Φρίντε. «Κατασκευαστές από όλο τον κόσμο θα προσκληθούν να μάθουν ολόκληρη τη διαδικασία. Έτσι η τεχνολογία θα είναι διαθέσιμη σε πολλούς κατασκευαστές».

Η Moderna, όπως και άλλες εταιρείες, αντιμετωπίζει πίεση να απελευθερώσει την πατέντα της. Αμερικανοί γερουσιαστές και βουλευτές δημοσίευσαν επιστολή στην οποία υπενθυμίζουν πως η Moderna έλαβε δημόσια χρηματοδότηση, ύψους ενός δισ. δολαρίων μονάχα για το κομμάτι της έρευνας.

Η Moderna απαντά με γενικόλογες διαπιστώσεις πως έχει δεσμευτεί να «προστατεύσει όσο περισσότερους ανθρώπους είναι δυνατόν σε όλο τον κόσμο» και δηλώνει πως βρίσκεται στη διαδικασία έρευνας για την ίδρυση ενός εργοστασίου παρασκευής εμβολίων στην Αφρική.

Ο ΠΟΥ όμως αντιτείνει πως σε μία τέτοια περίπτωση, αφενός το εργοστάσιο αυτό δεν θα αποτελεί «κέντρο εκπαίδευσης» ώστε να διαμοιράζεται η τεχνογνωσία, και αφετέρου δεν θα είναι «ιδιοκτησία των Αφρικανών». «Πρέπει να σιγουρέψουμε πως θα ανήκει στους Αφρικανούς και ότι οι Αφρικανοί θα έχουν την εξουσία», δήλωσε ο Φρίντε. Επίσης, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι σε μία μελλοντική πανδημία τα εμβόλια που παρασκευάζονται από τη Moderna στην Αφρική δεν θα πηγαίνουν και πάλι στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Σύμφωνα με τον Φρίντε, η Moderna βρίσκεται ακόμα σε συζητήσεις με τον ΠΟΥ. Παραμένει αισιόδοξος πως η εταιρεία θα μπορούσε να συμφωνήσει σε κάποιου είδους μεταφορά τεχνογνωσίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, εκτιμά πως ο χρόνος για την τελική παρασκευή ενός «αντιγράφου» του εμβολίου της Moderna θα μπορούσε να περικοπεί από τα 3-4 χρόνια στα δύο.

Ακόμα κι αυτός ο χρόνος φαντάζει μεγάλος, όμως το σχέδιο του ΠΟΥ αποτελεί και έναν μπούσουλα, μία επένδυση για μελλοντικές πανδημίες. Η αποκωδικοποίηση και η αναπαραγωγή ενός εμβολίου mRNA θα είναι εξαιρετικά σημαντική για την γρήγορη ανάπτυξη και διάθεση σε όλο τον πλανήτη αντίστοιχων εμβολίων για μελλοντικές νόσους. Και σε ένα επιπλέον βήμα, η Afrigen σχεδιάζει να προσαρμόσει το «αντίγραφο» εμβολίου για αποθήκευση σε υψηλότερες θερμοκρασίες από αυτές που απαιτούν τα εμβόλια της Moderna και της Pfizer.